Weekly News

Jan Peter Balkende FINANCE

Jan Peter Balkenende over Nederland als handelsland

Een open wereld, met een focus op duurzaamheid en kennis. Dat is volgens Jan Peter Balkenende de wereld waar de kracht van Nederland het best tot zijn recht komt. “Een nexit zou Nederland geen goed doen.”

 ‘Op de lange termijn hebben we absoluut baat bij een open wereld’    

Amerika koos voor protectionisme, de Britten kozen voor een brexit. Ook in andere landen pleiten sommige politici en burgers voor terugtrekking uit de EU. Nederland is echter juist gebaat bij globalisering, bepleit Jan Peter Balkenende. De voormalig CDA-premier werkt tegenwoordig als hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, als senior-adviseur voor EY en als mentor bij NL2025. Hij moet nog zien of de brexit in het voordeel van het Verenigd Koninkrijk gaat werken. Volgens Balkenende is het een groot gevaar als iedereen alleen maar voor de eigen belangen gaat. De brexit kan voordelen voor ons hebben, doordat bedrijven hun afdelingen van Londen naar Amsterdam of Rotterdam overhevelen, maar tegelijkertijd kan het onze exportpositie aanzienlijk schaden. “Nederland is een handelsland, we hebben een enorm probleem als iedereen om ons heen protectionistisch wordt.”

Wat heeft het anti-globalisme voor effect op Nederland als handelsland?
“Protectionisme heeft op korte termijn misschien voordelen voor het land dat daarvoor kiest. Je mag best opkomen voor de belangen van je industrie en werkgelegenheid, maar op de lange termijn hebben we absoluut baat bij een open wereld. Als premier was ik in 2009 bij de G20-top in Londen. Daar werd toen nog afgesproken de lopende WTO-onderhandelingen binnen een jaar af te ronden, juist vanwege de gevaren van protectionisme.”

Hoe kijkt u naar Nederland handelsland?
“We hebben wereldzeeën bevaren, zijn traditioneel sterk in handel en logistiek. Anno 2017 is de wereld compleet met elkaar verbonden, digitaal en fysiek. Dat biedt kansen en competitie. Waar ik als premier ook kwam, er waren altijd Nederlandse ondernemers actief. Ik denk dat wij nog meer kunnen profiteren van handel in opkomende economieën. Afrika is bijvoorbeeld echt een groeimarkt. Nederland moet inspelen op de nieuwe economieën met het internet of things, big data, robotica en 3D-printing. In sommige gevallen kun je die activiteiten hier ontplooien, de mogelijkheden van reshoring nemen toe. In andere gevallen kun je als Nederlands bedrijf beter offshoren naar het buitenland.”

Nederlandse omgangsvormen worden soms als direct of weinig hiërarchisch gezien. Wat betekent dat voor onze handel?
“Als premier heb ik verschillende handelsmissies begeleid, onder meer naar Rusland, Zuid-Korea, Polen en Brazilië. Wat me bij die handelsmissies opviel: Nederlandse ondernemingen hebben doorgaans een goed oog voor cultuurverschillen. Uiteindelijk wil je allebei hetzelfde: effectief samenwerken en er beiden beter van worden. Zoek dus de gemeenschappelijke belangen. Buitenlanders kunnen de Nederlandse manier van doen vaak ook waarderen. Ik heb weleens in Japan aan bedrijven met vestigingen in Nederland gevraagd hoe ze het personeel hier ervaren. Ze zien dat er minder hiërarchie is, maar tegelijkertijd vinden ze het fijn dat Nederlandse werknemers betrokken zijn en met eigen ideeën komen. Als een ondernemer over de grens gaat, is het belangrijk dat hij of zij zich laat informeren over do's en dont's. Wat is gebruikelijk in het land?”

U bent mentor bij NL Groeit, een initiatief van het Ministerie van Economische Zaken, de Kamer van Koophandel, NLevator en NL2025 om ondernemers te helpen met hun zaak. Wat hebben jullie bereikt?
“NL 2025 is een groep mensen die zich inzet voor een betere toekomst van Nederland. We pleiten onder meer voor excellent onderwijs, duurzame groei en een vitale samenleving. We ondersteunen initiatieven die daartoe bijdragen door mensen en ideeën bij elkaar te brengen en te verbinden. Eén van de initiatieven die we vanuit NL2025 samen met de genoemde partijen zijn gestart is NL Groeit, een samenwerkingsplatform met als doel om het groeivermogen van het MKB in Nederland te vergroten. 3500 ondernemers hebben onze events bezocht.

Bedrijven kunnen een mentor krijgen die hen een aantal uur per jaar helpt met advies en netwerk. Wie zij dit?
“Er zijn 140 mentoren. Onder meer Dick Boer (Ahold Delhaize), Ralph Hamers (ING), Pieter Zwart (Coolblue), Feike Sijbesma (DSM), Harold Goddijn (TomTom), Frans van Houten (Philips) en Wiebe Draijer (Rabobank), bekommeren zich om groeiende ondernemingen, de zogenaamde scale-ups. We doen dit ook voor grotere bedrijven met een omzet van meer dan 50 miljoen. Er zijn tweehonderd matches tussen ondernemers en mentoren gemaakt. Zelf ben ik betrokken bij het bedrijf ‘StudyPortals’ van Edwin van Rest, dat connecties legt tussen miljoenen studenten en ongeveer 2500 universiteiten in 110 landen.”

Bij EY was u vijf jaar lang bezig met corporate responsibility. Duurzaamheid moet de kern zijn van het zakendoen, stelde u toen. Hoe dan?
“Kijk bijvoorbeeld naar Heineken. Die brouwerij zet in op local sourcing. Zestig procent van het graan dat nodig is voor de productie van bier in Afrika moet in 2020 lokaal zijn geproduceerd: minder transport en dus minder CO2-uitstoot en meer economische mogelijkheden voor de lokale boeren. Philips verkoopt licht als dienst en hergebruikt de materialen. Een prachtig voorbeeld van circulair handelen. Baggerbedrijf Van Oord houdt zich bezig met de kweek van koraal. Akzo Nobel is in april samen met anderen gestart met de Human City Coalition om sloppenwijken in steden in ontwikkelingslanden leefbaarder en duurzamer te maken.

Het gaat bij corporate responsibility niet alleen om het milieu. Wat kunnen we nog meer doen?

De Verenigde Naties hebben bij de Ontwikkelingstop in 2015 17 Sustainable Development Goals geformuleerd, onder meer om armoede te bestrijden. Friesland Campina heeft een enorme kennis over het voeden van kinderen. Die kennis zetten ze wereldwijd in. Vroeger was er een tegenstelling tussen het economisch belang en maatschappelijk belang. Tegenwoordig krijgen gelukkig steeds meer bedrijven het besef dat economie, ecologie en maatschappij samenhangen. Als je de wil hebt om de wereld te veranderen, kan dat.”

Nederland kan qua lage lonen niet concurreren met landen in Oost-Europa of Azië. Hoe moeten we de concurrentie dan aangaan?
“We moeten meer investeren in Research and Development. Nederland is een kennisland. We moeten meer ruimte geven aan hogescholen en universiteiten om goede mensen met een technische achtergrond op te leiden. En bedrijven leiden zelf ook mensen op. We kunnen daarnaast ook mensen met specialistische kennis uit het buitenland halen.”

Over scholing gesproken, hoe moeten werknemers hun kennis op peil houden?
“Als je op jonge leeftijd van mbo, hbo of universiteit komt, ben je nog lang niet uitgeleerd. We maken nu producten waarvan we vijf jaar geleden niet eens wisten dat ze zouden komen. Dat vraagt om een open en leergierige houding. In je leven zul je steeds te maken krijgen met grote veranderingen. Je moet in jezelf investeren. Flexibiliteit is essentieel. Maar dat is ook het boeiende van deze tijd. Het is geen business as usual.”

Feit

Jan Peter Balkenende werd geboren in het Zeeuwse Biezelinge en groeide op in Kapelle. Na het Christelijk Lyceum in Goes, vertrok Jan-Peter in 1974 naar Amsterdam om aan de Vrije Unversiteit te gaan studeren. In mei 1998 kreeg hij een zetel in de Tweede Kamer. Drie jaar werd hij tot vicefractievoorzitter benoemd. Van 2002 tot 2010 was hij premier.    

Delen

Journalist

Malini Witlox

Related articles